نفت ۱۱۰ دلاری؛ محصول مشترک یمن و چین قیمت نفت برنت در روز پنجشنبه روندی کم سابقه را تجربه کرد و از حدود ۱۰۰ دلار در ساعات ابتدایی روز به بیش از ۱۰۹ دلار در پایان شب رسید. افزایش نزدیک به ۹ درصدی در یک روز، فعالان بازار جهانی نفت را غافلگیر کرد. بررسی دیدگاه های مختلف نشان می دهد اگرچه برای این جهش دلایل متعددی مطرح شده، اما بیشتر تحلیلگران بر نقش تحولات ژئوپلیتیک یمن و محدوده تنگه باب المندب بازاری که حاشیه امنیت خود را از دست داده است ارزیابی وضعیت فعلی بازار نفت نیازمند بررسی مجموعه ای از متغیرهاست. کارشناسان انرژی بر این باورند که مسئله اصلی، تنها کاهش میزان عرضه نیست، بلکه کاهش حاشیه امنیت بازار بر پایه تازه ترین گزارش آژانس بین المللی انرژی، تولید جهانی نفت در ماه اوت روزانه ۱.۶ میلیون بشکه کاهش پیدا کرده است. همچنین بیش از ۱۰ میلیون بشکه از ظرفیت تولید روزانه کشورهای خلیج فارس همچنان خارج از مدار بوده است. ذخایر جهانی نیز کاهش چشمگیری داشته اند؛ موجودی قابل مشاهده نفت در ماه اوت ۹۵ میلیون بشکه کمتر شد و مجموع افت ذخایر از آغاز جنگ به ۵۰۷ میلیون بشکه رسید. در نتیجه، بازار برخلاف دوره ای که ذخایر بیشتری در اختیار داشت و ظرفیت مازاد بالاتری برای مقابله با شوک ها فراهم بود، اکنون با حاشیه امنیت محدودتری فعالیت می کند و نگرانی درباره کمبود عرضه افزایش یافته است. در بخش تقاضا، چین پس از کاهش قابل توجه واردات نفت خام در سه ماهه دوم، طی دو ماه گذشته خرید خود را افزایش داده است. بازگشت چین به بازار در شرایطی رخ می دهد که اختلال های عرضه همچنان ادامه دارد؛ از همین رو، اثر این افزایش خرید بر قیمت ها از دوره ای که بازار ذخایر و ظرفیت مازاد بیشتری داشت، شدیدتر است. در مجموع، ترکیب ریسک های تنگه هرمز و باب المندب، کاهش عرضه و ظرفیت پالایشی روسیه، افت ذخایر جهانی و تغییر روند خرید چین می تواند قیمت نفت در محدوده ۱۰۰ دلار را توضیح دهد. با این حال، ثبت قیمت ۱۰۹ دلاری در شامگاه پنجشنبه بیش از همه با پیشروی های گسترده انصارالله صادرات نفت عربستان در معرض تهدید اهمیت تحولات یمن برای بازار نفت فقط به جنبه نظامی داخلی آن محدود نمی شود. شکست نیروهای وابسته به دولت مورد حمایت عربستان سعودی و افزایش محدوده نفوذ انصارالله در اطراف باب المندب، ریسک امنیتی یکی از مسیرهای مهم تجارت دریایی منطقه را بیشتر کرده است. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که بازار هم زمان با محدودیت در تنگه هرمز نیز مواجه است. در وضعیت عادی، صادرکنندگان نفت خلیج فارس می توانستند بخشی از محدودیت های هرمز را با استفاده از مسیرهای جایگزین و خطوط لوله منتهی به باب المندب جبران کنند. اکنون اما بخشی از این ظرفیت ها برای کشورهایی مانند عربستان از دسترس خارج شده یا تحت تهدید انصارالله قرار گرفته است. قرار گرفتن هم زمان دو گلوگاه مهم حمل و نقل دریایی در معرض خطر، امکان جایگزینی عرضه نفت خلیج فارس را کاهش داده است. این شرایط برای عربستان اهمیت ویژه ای دارد. این کشور طی ماه های گذشته و در پی محدودیت های تنگه هرمز، توانسته بود بخش مهمی از صادرات نفت خود را از مسیرهای جایگزین حفظ کند. افزایش ناامنی در باب المندب اما می تواند بخشی از این ظرفیت را از بازار جهانی حذف کند. به همین دلیل، تحولات یمن مستقیما در محاسبات بازار نفت اثر گذاشته و بخشی از رشد اخیر قیمت را می توان ناشی از افزایش ریسک ژئوپلیتیکی در باب المندب دانست. محدودیت تردد در تنگه هرمز ادامه دارد بررسی های مراکز معتبر انرژی، از جمله کپلر، نشان می دهد برخلاف ادعاهای دونالد ترامپ، شمار کشتی های عبوری از تنگه هرمز به حدود ۶ تا ۷ فروند رسیده است. این رقم پیش از جنگ ایران بین ۱۴۰ تا ۱۵۰ فروند بود. بنابراین ادامه بسته بودن یا محدودیت شدید در این گذرگاه، به اختلال در یکی از اصلی ترین مسیرهای انتقال نفت و فرآورده های خلیج فارس منجر شده و تاثیر قابل توجهی بر بازار گذاشته است. اهمیت تنگه هرمز در اقتصاد انرژی فقط به میزان نفت عبوری از آن مربوط نیست، بلکه کاهش اطمینان نسبت به استمرار عرضه، مسئله اصلی است. حتی اگر بخشی از صادرات از طریق خطوط لوله یا مسیرهای دریایی جایگزین ادامه پیدا کند، این مسیرها ظرفیت نامحدود ندارند و نمی توانند در کوتاه مدت تمام جریان از دست رفته را جبران کنند. به همین دلیل، بازار نفت پیش از شکل گیری کمبود گسترده فیزیکی واکنش نشان می دهد و معامله گران احتمال اختلال در عرضه آینده را در قیمت های امروز وارد می کنند. چین از عامل کاهنده فشار به محرک تقاضا تبدیل می شود کارشناسان انرژی معتقدند اگر تنها عامل موجود، اختلال در عرضه نفت بود، افزایش قیمت نمی توانست تا این اندازه پایدار بماند. در کنار مشکلات عرضه، رفتار چین در بازار نفت نیز نقش تعیین کننده ای دارد. چین بزرگ ترین واردکننده نفت خام جهان است و تغییر میزان خرید این کشور می تواند بخش مهمی از شوک های بازار جهانی را خنثی یا تشدید کند. در ماه های اخیر، چین ابتدا با کاهش خرید خود به کاهش فشار قیمتی کمک کرد، اما اکنون مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. واردات نفت خام این کشور در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به طور میانگین حدود ۴۹ میلیون تن در ماه بود، ولی در سه ماهه دوم به حدود ۳۳.۶ میلیون تن کاهش یافت. واردات چین در ماه ژوئن نیز به ۲۹.۳ میلیون تن رسید که تقریبا ۴۱ درصد کمتر از ژوئن سال گذشته بود. از دید بازار جهانی، این کاهش به معنای حذف بخشی از فشار تقاضا بود. در آن دوره، زمانی که بازار با شوک های عرضه روبه رو بود، کاهش خرید بزرگ ترین مصرف کننده و واردکننده نفت جهان بخشی از آثار این شوک ها را خنثی می کرد. اما از ماه ژوئن روند تغییر کرد. واردات نفت خام چین در ژوئیه به ۳۵.۷ میلیون تن و در اوت به ۳۷.۹ میلیون تن رسید. در نتیجه، واردات ماه اوت نسبت به پایین ترین سطح ثبت شده در ژوئن نزدیک به ۳۰ درصد افزایش داشت. البته این رشد را نمی توان به معنای بازگشت کامل تقاضای نفت چین دانست. بخشی از خریدهای انجام شده ممکن است برای تکمیل ذخایر، افزایش موجودی پالایشگاه ها یا تولید فرآورده های صادراتی صورت گرفته باشد. با وجود این، این تفاوت در کوتاه مدت برای بازار فیزیکی نفت اهمیت چندانی ندارد، زیرا نفت خریداری شده برای ذخیره سازی نیز باید از بازار جهانی تامین شود. بنابراین چین در حال عبور از نقش ضربه گیر تقاضا